{"id":322,"date":"2014-05-31T19:20:39","date_gmt":"2014-05-31T12:20:39","guid":{"rendered":"https:\/\/nvbach.com\/?p=322"},"modified":"2022-09-09T16:12:59","modified_gmt":"2022-09-09T09:12:59","slug":"suy-tuong-ve-sieu-hinh-hoc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nvbach.com\/?p=322","title":{"rendered":"Suy t\u01b0\u1edfng v\u1ec1 si\u00eau h\u00ecnh h\u1ecdc"},"content":{"rendered":"\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e0i n\u00e0y ch\u00fang ta ti\u1ebfp t\u1ee5c suy t\u01b0\u1edfng v\u1ec1 \u00fd th\u1ee9c v\u00e0 kh\u00f4ng gian \u00fd th\u1ee9c. (R\u1ed3i xin h\u1ee9a l\u00e0 s\u1ebd k\u1ebft th\u00fac kh\u00f4ng bao gi\u1edd l\u1ea1m b\u00e0n chuy\u1ec7n nh\u0169n n\u00e3o n\u00e0y n\u1eefa.)<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ea7u ti\u00ean, xin k\u1ec3 l\u1ea1i m\u1ed9t m\u1ea9u chuy\u1ec7n v\u1eb7t v\u00e3nh nh\u01b0 sau. Khi c\u00f2n \u0111i h\u1ecdc, t\u00f4i c\u00f3 m\u1ed9t gi\u00e1o vi\u00ean ng\u01b0\u1eddi Li-b\u0103ng. Trong m\u1ed9t bu\u1ed5i n\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1ec1 ngo\u1ea1i ng\u1eef, c\u00f4 cho bi\u1ebft r\u1eb1ng l\u00fac nh\u1ecf c\u00f4 suy ngh\u0129 b\u1eb1ng ti\u1ebfng Li-b\u0103ng. L\u1edbn l\u00ean m\u1ed9t ch\u00fat, c\u00f4 h\u1ecdc ti\u1ebfng Ph\u00e1p th\u00e0nh th\u1ea1o, v\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u suy ngh\u0129 b\u1eb1ng ti\u1ebfng Ph\u00e1p. Hi\u1ec7n t\u1ea1i, khi \u0111\u00e3 sinh s\u1ed1ng nhi\u1ec1u n\u0103m \u1edf Anh qu\u1ed1c, c\u00f4 \u0111\u00e3 ho\u00e0n to\u00e0n suy ngh\u0129 b\u1eb1ng ti\u1ebfng Anh. C\u00e2u chuy\u1ec7n n\u00e0y \u0111\u00e3 khi\u1ebfn t\u00f4i ngh\u0129 ng\u1ee3i r\u1ea5t nhi\u1ec1u.<\/p>\n\n\n\n<p>Kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u1ee7 nh\u1eadn, ch\u00fang ta, nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi ho\u00e0n ch\u1ec9nh b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, t\u01b0 duy b\u1eb1ng ng\u00f4n ng\u1eef. \u00dd th\u1ee9c c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec7n t\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c di\u1ec5n \u0111\u1ea1t b\u1eb1ng ng\u00f4n ng\u1eef.&nbsp;Ch\u00fang ta kh\u00f4ng th\u1ec3 ngh\u0129 v\u1ec1 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u g\u00ec \u0111\u00f3 m\u00e0 kh\u00f4ng &#8220;n\u00f3i th\u1ea7m&#8221; trong \u0111\u1ea7u m\u00ecnh v\u1ec1 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 b\u1eb1ng th\u1ee9 ng\u00f4n ng\u1eef m\u1eb9 \u0111\u1ebb c\u1ee7a m\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u01b0ng n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u00f4n ng\u1eef th\u00ec sao?<\/p>\n\n\n\n<p>Ta h\u00e3y xem x\u00e9t tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb m\u00f9 c\u00e2m \u0111i\u1ebfc b\u1ea9m sinh, nh\u01b0ng c\u00f3 b\u1ed9 n\u00e3o ph\u00e1t tri\u1ec3n ho\u00e0n ch\u1ec9nh b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng. Anh ta t\u01b0 duy b\u1eb1ng c\u00e1ch n\u00e0o khi b\u1ea3n th\u00e2n kh\u00f4ng h\u1ec1 bi\u1ebft m\u1ed9t ng\u00f4n ng\u1eef n\u00e0o c\u1ea3? \u00dd th\u1ee9c c\u1ee7a anh ta s\u1ebd nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o? Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi khuy\u1ebft t\u1eadt nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0y v\u1eabn nh\u1eadn th\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0 h\u00f2a nh\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi th\u1ebf gi\u1edbi xung quanh, d\u00f9 c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u kh\u00f3 kh\u0103n. R\u00f5 r\u00e0ng, anh ta c\u00f3 t\u01b0 duy.&nbsp;Nh\u01b0 v\u1eady, anh ta h\u1eb3n ph\u1ea3i t\u01b0 duy b\u1eb1ng m\u1ed9t c\u00e1ch n\u00e0o \u0111\u00f3 m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u1ebfn ng\u00f4n ng\u1eef lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec7n t\u1ea1i. Anh ta t\u01b0 duy b\u1eb1ng ng\u00f4n ng\u1eef c\u1ee7a ri\u00eang m\u00ecnh &#8211; l\u00e0 m\u1ed9t ki\u1ec3u ng\u00f4n ng\u1eef h\u00ecnh \u1ea3nh, ng\u00f4n ng\u1eef c\u1ea3m gi\u00e1c, ho\u1eb7c ng\u00f4n ng\u1eef t\u00edn hi\u1ec7u. (T\u1ea1i \u0111\u00e2y xin m\u1eddi c\u00e1c b\u1ea1n google nh\u00e2n v\u1eadt n\u00e0y &#8211; b\u00e0 Helen Keller, \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u th\u00eam v\u1ec1 c\u00e1ch m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi khuy\u1ebft t\u1eadt kh\u00f4ng h\u1ec1 bi\u1ebft m\u1ed9t ng\u00f4n ng\u1eef lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec7n t\u1ea1i t\u01b0 duy nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o.)<\/p>\n\n\n\n<p>Ti\u1ebfp t\u1ee5c xem x\u00e9t tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p m\u1ed9t con ki\u1ebfn v\u00e0ng. Con ki\u1ebfn kh\u00f4ng bi\u1ebft n\u00f3i, kh\u00f4ng bi\u1ebft nghe, kh\u00f4ng bi\u1ebft nh\u00ecn. N\u00f3 kh\u00f4ng h\u1ec1 bi\u1ebft ng\u00f4n ng\u1eef l\u00e0 g\u00ec. N\u00f3 c\u00f3 \u00fd th\u1ee9c hay kh\u00f4ng? N\u00f3 c\u00f3 t\u01b0 duy hay kh\u00f4ng? Xin th\u01b0a r\u1eb1ng c\u00f3. Nh\u01b0ng \u00fd th\u1ee9c c\u1ee7a n\u00f3 l\u00e0 \u00fd th\u1ee9c t\u00edn hi\u1ec7u, t\u01b0 duy c\u1ee7a n\u00f3 l\u00e0 t\u01b0 duy t\u00edn hi\u1ec7u. T\u1ea5t c\u1ea3 ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng xung \u0111\u1ed9ng th\u1ea7n kinh, hay nh\u1eefng ph\u1ea3n \u1ee9ng h\u00f3a sinh h\u1ecdc \u1ea9n ch\u1ee9a b\u00ean trong c\u01a1 th\u1ec3 con ki\u1ebfn, th\u00f4i th\u00fac n\u00f3 b\u00f2 sang b\u00ean n\u00e0y ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u00ean kia. \u00dd th\u1ee9c c\u1ee7a con ki\u1ebfn n\u00e0y kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c di\u1ec5n \u0111\u1ea1t b\u1eb1ng ng\u00f4n ng\u1eef d\u00f9 \u1edf b\u1ea5t c\u1ee9 d\u1ea1ng th\u1ee9c n\u00e0o n\u1eefa, m\u00e0 tr\u1edf th\u00e0nh ho\u00e0n to\u00e0n t\u00edn hi\u1ec7u, l\u00e0 c\u00e1c l\u00e0n s\u00f3ng alpha, gamma v\u00e0 theta trong trung khu th\u1ea7n kinh c\u1ee7a con ki\u1ebfn, l\u00e0 c\u00e1c ph\u1ea3n \u1ee9ng \u0111i\u1ec1u ti\u1ebft hooc m\u00f4n trong c\u01a1 th\u1ec3 n\u00f3.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u1eefng xem x\u00e9t \u1edf tr\u00ean cho ta th\u1ea5y \u0111i\u1ec1u g\u00ec? \u00dd th\u1ee9c c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec7n t\u1ea1i l\u00e0 k\u1ebft qu\u1ea3 c\u1ee7a m\u1ed9t s\u1ef1 t\u1ed5ng h\u00f2a c\u00e1c th\u00e0nh ph\u1ea7n c\u1ea5u th\u00e0nh c\u1ee7a c\u01a1 th\u1ec3. C\u1ea5u tr\u00fac n\u00e3o b\u1ed9 v\u00e0 c\u00e1c gi\u00e1c quan c\u00e0ng ph\u1ee9c t\u1ea1p, \u00fd th\u1ee9c h\u00ecnh th\u00e0nh c\u00e0ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. Nh\u01b0 v\u1eady \u00fd th\u1ee9c c\u1ee7a ch\u00fang ta l\u1ec7 thu\u1ed9c ho\u00e0n to\u00e0n v\u00e0o v\u1eadt ch\u1ea5t c\u1ea5u th\u00e0nh n\u00ean c\u01a1 th\u1ec3 ch\u00fang ta. \u00dd th\u1ee9c xu\u1ea5t hi\u1ec7n sau v\u1eadt ch\u1ea5t. V\u1eadt ch\u1ea5t quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u00fd th\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, ch\u00fang ta \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u nh\u1eadn ra kh\u00f4ng gian \u00fd th\u1ee9c \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 n\u00e3o b\u1ed9. \u00dd th\u1ee9c h\u00ecnh th\u00e0nh trong n\u00e3o b\u1ed9 v\u00e0 b\u1ecb giam h\u00e3m trong \u0111\u00f3. T\u01b0 duy c\u1ee7a ch\u00fang ta kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o v\u01b0\u1ee3t qua \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ecfi v\u00f5 n\u00e3o, v\u01b0\u1ee3t qua kh\u1ecfi n\u0103m gi\u00e1c quan c\u1ee7a m\u00ecnh. S\u1ef1 t\u00f9 h\u00e3m \u00fd th\u1ee9c trong kh\u00f4ng gian \u00fd th\u1ee9c n\u00e0y ch\u1eb7t ch\u1ebd v\u00e0 tr\u1ea7m tr\u1ecdng h\u01a1n s\u1ee9c \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a kh\u00f4ng gian v\u1eadt ch\u1ea5t th\u1ee9 c\u1ea5p l\u00ean v\u1eadt ch\u1ea5t nhi\u1ec1u l\u1ea7n. V\u00e0 h\u1ee7y ho\u1ea1i kh\u00f4ng gian \u00fd th\u1ee9c c\u1ea5p m\u1ed9t n\u00e0y ch\u00ednh l\u00e0 k\u1ebft li\u1ec5u lu\u00f4n \u00fd th\u1ee9c t\u1ed3n t\u1ea1i trong n\u00f3. \u0110\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 s\u1ef1 ch\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00e0m sao \u0111\u1ec3 \u00fd th\u1ee9c b\u01b0\u1edbc ra kh\u1ecfi kh\u00f4ng gian \u00fd th\u1ee9c c\u1ea5p m\u1ed9t n\u00e0y, v\u00e0 v\u00ec th\u1ebf c\u1ee9u chu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c \u00fd th\u1ee9c kh\u1ecfi s\u1ef1 k\u1ebft th\u00fac c\u1ee7a v\u1eadt ch\u1ea5t? Ho\u1eb7c gi\u1ea3, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00e0o mang \u00fd th\u1ee9c kh\u1ecfi kh\u00f4ng gian \u00fd th\u1ee9c c\u1ea5p m\u1ed9t c\u0169 k\u1ef9 sang m\u1ed9t kh\u00f4ng gian \u00fd th\u1ee9c c\u00f9ng c\u1ea5p nh\u01b0ng m\u1edbi m\u1ebb h\u01a1n, c\u00f2n t\u1ed3n t\u1ea1i l\u00e2u h\u01a1n?<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00f3 l\u1ebd, \u0111\u1ebfn khi b\u01b0\u1edbc ra m\u1ed9t kh\u00f4ng gian v\u1eadt l\u00fd cao c\u1ea5p h\u01a1n, &nbsp;lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi&nbsp;t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c&nbsp;c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi cho m\u1ed9t kh\u00f4ng gian \u00fd th\u1ee9c cao c\u1ea5p h\u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p><em>31\/05\/2014<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>B\u00e0i n\u00e0y ch\u00fang ta ti\u1ebfp t\u1ee5c suy t\u01b0\u1edfng v\u1ec1 \u00fd th\u1ee9c v\u00e0 kh\u00f4ng gian \u00fd th\u1ee9c. (R\u1ed3i xin h\u1ee9a l\u00e0 s\u1ebd k\u1ebft th\u00fac kh\u00f4ng bao gi\u1edd l\u1ea1m b\u00e0n chuy\u1ec7n nh\u0169n n\u00e3o n\u00e0y n\u1eefa.) \u0110\u1ea7u ti\u00ean, xin k\u1ec3 l\u1ea1i m\u1ed9t m\u1ea9u chuy\u1ec7n v\u1eb7t v\u00e3nh nh\u01b0 sau. Khi c\u00f2n \u0111i h\u1ecdc, t\u00f4i c\u00f3 m\u1ed9t gi\u00e1o vi\u00ean ng\u01b0\u1eddi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[110],"class_list":["post-322","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-all","tag-suy-tuong"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nvbach.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/322","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nvbach.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nvbach.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nvbach.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nvbach.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=322"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/nvbach.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/322\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":421,"href":"https:\/\/nvbach.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/322\/revisions\/421"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nvbach.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=322"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nvbach.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=322"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nvbach.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=322"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}